Wat gebeurt er met je erfenis zonder testament?

Veel mensen stellen het nadenken over en regelen van hun testament liever nog even uit of denken ‘dat doe ik later wel’. Maar wat als je komt te overlijden zonder testament? Wat gebeurt er dan met je nalatenschap, wie erft wat – én wat zijn mogelijke gevolgen voor je familie? In deze blog legt Notariskantoor Beens in Kampen in heldere taal uit wat er gebeurt als je overlijdt zonder testament in Nederland.

Wettelijk erfrecht – de standaardverdeling

Als je geen testament hebt gemaakt, dan bepaalt de wet wie je erfgenamen zijn en hoe je erfenis wordt verdeeld. Dit heet versterferfrecht of ‘intestaat’ erven. De wet in Nederland volgt een vaste volgorde van erfgenamen:

  1. Echtgenoot / geregistreerd partner en kinderen
  2. Ouders en (half)broers en -zussen
  3. Grootouders (en hun afstammelingen)
  4. Overgrootouders

Binnen elke groep erven alleen familieleden als er niemand is in de vorige groep. Als er bijvoorbeeld geen partner en geen kinderen zijn, erven de ouders of broers en zussen. Als zelfs die er niet zijn, kijken we verder in de familielijn.

Hoe gaat de verdeling in zijn werk?

Bij de wettelijke verdeling erven je partner en kinderen samen, maar de manier waarop dit in de praktijk wordt geregeld verschilt:

  • De partner krijgt, volgens de wettelijke regeling, alle goederen en schulden direct.
  • De kinderen hebben een vordering op het erfdeel waar zij recht op hebben. Zij kunnen deze vordering opeisen op het moment dat de partner overlijdt, hertrouwt of failliet gaat.

Kortom: de partner blijft vaak eerst in de nalatenschap ‘zitten’, maar de kinderen hebben recht op hun deel zodra de omstandigheden dat toelaten.

Wat als je samenwoont zonder huwelijk of geregistreerd partnerschap?

Een belangrijk gevolg van geen testament hebben is dat een ongehuwde partner (zelfs met een samenlevingscontract) geen erfgenaam is volgens de wet. Dat betekent dat jouw partner niets erft via de wet, tenzij je dit zelf in een testament vastlegt. Dit kan voor veel stellen een onverwachte uitkomst zijn – en juist daarom kan een goed testament zoveel rust bieden.

Je erfenis afwikkelen zonder testament

Heeft de overledene geen testament? Dan is er dus geen executeur testamentair benoemd. Dit betekent dat de erfgenamen zelf verantwoordelijk zijn voor de afwikkeling van de nalatenschap.

De erfgenamen moeten samen:

  • een overzicht maken van bezittingen en schulden;
  • de erfbelasting regelen;
  • eventuele goederen verkopen om schulden te voldoen;
  • de nalatenschap verdelen.

Dit kan gezamenlijk worden gedaan of één erfgenaam kan met een boedelvolmacht worden aangewezen om het hele proces te regelen. Ook dit kun je (tijdig) vastleggen bij een notaris.

Wat als niemand erft?

In zeer uitzonderlijke gevallen kan het gebeuren dat er geen erfgenamen zijn – denk aan iemand zonder familie tot de zesde graad. In dat geval spreekt men van een onbeheerde nalatenschap. Zo’n nalatenschap wordt aangemeld bij het Rijksvastgoedbedrijf.

Blijft er na afwikkeling een positief saldo over en meldt niemand zich, dan blijft dit geld 20 jaar in bewaring. Na die periode kan het bedrag aan de Staat vallen.

Waarom een testament tóch verstandig kan zijn

Zoals je ziet, neemt de wet veel beslissingen voor je als je zelf niets hebt vastgelegd. Maar misschien heb je specifieke wensen:

  • Je wilt dat een samenwonende partner erven kan.
  • Je hebt kinderen uit verschillende relaties.
  • Je wilt goede doelen of organisaties betrekken.
  • Je wilt iemand anders als executeur aanstellen.

Met een testament kun je precies vastleggen wat jij wilt en zorg je dat jouw nalatenschap op jouw manier wordt geregeld. Notariskantoor Beens kan adviseren over alle juridische en fiscale gevolgen. Neem contact met ons op voor het maken van een afspraak.